Rouwcurve van je scheiding

Psycholoog Joost van der Waerden legt het emotionele verloop van een scheiding uit. daar gebruikt hij de rouwcurve van Kübler-Ross voor. Ook geeft hij inzichten in het verloop van het verwerkingsproces en hoe je beter door deze periode in je leven heen kunt komen.

De mediator helpt mensen de gevolgen van de scheiding in goed overleg met elkaar te regelen. De mediator helpt mensen duidelijk te zijn over de scheidingswens en de ander helder te maken wat de motieven voor de scheiding zijn.

Als de mediator merkt dat bij beiden nog twijfel bestaat over de echtscheiding, zal hij voorstellen om met een relatietherapeut te spreken. Dan kan duidelijk worden of de scheiding onvermijdelijk is of dat er nog mogelijkheden zijn om de relatie voort te zetten. Maar als één van beiden echt wil scheiden zal de ander daarin moeten berusten.
 

Scheiden
Hoe kan een mediator scheidende mensen bijstaan in het verwerkingsproces van de scheiding? Voor beide partners is er sprake van verlies. Degene die de scheiding niet wil, staat voor de opgave te aanvaarden dat het leven met de partner eindigt en dat misschien een gezin opgebroken wordt. Maar ook degene die de beslissing heeft genomen kan een gevoel van mislukking hebben en zich schuldig voelen, ook naar eventuele kinderen toe.

Rouwcurve
Om het proces duidelijk te maken werkt Joost van der Waerden met de rouwcurve van dr. Kübler-Ross. Hij legt uit: ‘In deze verliescurve, zoals ik het bij voorkeur noem, worden de diverse fases van het verwerkingsproces beschreven. Het geeft de verschillende stadia van het proces goed weer. Ik kan mensen tonen waar zij zich bevinden. Ook gebruik ik het om aan te geven dat zij zich in een andere fase bevinden dan hun partner, bijvoorbeeld in het geval dat die niet wil scheiden. Je kunt dan om begrip vragen en aangeven dat er meer tijd nodig is voor de ander om de curve te doorlopen.’

Kübler-Ross
De rouwcurve van dr. Kübler-Ross wordt vaak als lineair proces in illustraties weergegeven. Van der Waerden vervolgt: ‘In de praktijk werken die processen natuurlijk niet zo. Mensen kunnen de ene dag vol begrip zijn en de andere dag weer in woede uitbarsten of heel verdrietig reageren. Ik schets daarom altijd een circulaire lijn, zodat mensen beter begrijpen dat het proces veel grilliger kan verlopen dan het ‘abstracte’ model weergeeft. Het kan gebeuren dat het verwerkingsproces in een bepaalde fase stagneert. Mensen kunnen in de fase waarin ze de volle omvang van het verlies gaan voelen, blijven hangen in apathie en hulpeloosheid of zelfs doorschieten in een depressie. De mediator zal iemand dan adviseren psychologische hulp te zoeken.’

Gezelschap
Op de vraag of je naast begrip tonen en geduld hebben nog meer zelf kan doen om het proces beter te laten verlopen, antwoordt hij: ‘Je moet niet alleen de tijd nemen qua periode, maar bovendien ook tijd voor jezelf vrijmaken. Ik zie vaak dat mensen in een scheidingsperiode hun hele agenda volboeken met afspraken. Ze vertonen een soort vluchtgedrag. Ze durven de confrontatie met hun gevoelens niet aan. Ik zeg dan dat ze ook eens gewoon een avond moeten thuisblijven. Ze moeten hun eigen plek weer vinden. Verder is het belangrijk dat mensen hun gevoelens uiten. Ze moeten niet bang zijn om anderen te vertellen wat ze doormaken, want dat kan enorm opluchten en het verwerkingsproces versnellen. Op de momenten dat iemand dus wel op zoek gaat naar gezelschap, doet een luisterend oor wonderen. Daar kunnen mensen in een scheiding rekening mee houden.’

Ritueel
Van der Waerden sluit zijn aanbevelingen af met een laatste, belangrijke observatie: ‘Een ingrijpende gebeurtenis als een begrafenis of huwelijk kent een zeer lange historie in het leven van de mens. De scheiding bestaat in vergelijking daarmee pas sinds kort. Het heeft als het ware nog geen evolutie doorgemaakt. Daar zit nog zo’n belangrijk verbeterpunt. Ik adviseer mensen altijd de scheiding af te ronden met een ritueel. De kracht van symboliek is namelijk enorm. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het schrijven van een afscheidsbrief, die daarna wordt verbrand.
Het helpt om – voor jezelf of samen met de ander – de zaak af te sluiten. De gebeurtenis wordt daarmee als het ware officieel. Het is bijzonder hoeveel waarde dat voor mensen heeft.’